Schotse tartan & kilts

Wat is tartan?

• Tartan is een lap stof dat bestaat uit horizontale en verticale strepen in verschillende kleuren op een gekleurde achtergrond.
• De verweven strepen worden een "sett" genoemd.
• Oorspronkelijk gebruikten clans lokale planten, mossen en bessen om de wol te verven.
• Er bestaan meer dan 7000 unieke tartans – zelfs de Obamas en Hello Kitty hebben hun eigen tartan!

Wat zijn kilts?

De kilt, in het Gaelisch van oudsher bekend als de feileadh-mòr (uitgesproken als 'fillamoor'), is een stuk tartan dat rond de middel wordt gedragen. Een 'echte' kilt wordt normaal gesproken gedragen met:

• Een sporran, een kleine tasje dat rond de middel en over de kilt wordt gedragen. "Sporran" is het Gaelische woord voor tas.
• Een kiltspeld, deze verzwaart de voorkant van de kilt.
• Een sgian-dubh (uitgesproken als 'skie-jan doe'), een kleine dolk die in een van de kousen wordt gestoken.

Tartan, clans en heropleving  

Halverwege de 19e eeuw werd de populariteit van tartan weer nieuw leven ingeblazen met behulp van Sir Walter Scott. In 1822 bezocht koning George IV Edinburgh en Sir Walter wilde dat clanhoofden tijdens het begroeten van de koning hun clantartan en volledige Highlanddracht zouden dragen. Er was slechts een klein probleem: de meeste clanhoofden wisten niet dat ze een eigen clantartan moesten hebben. Desondanks gingen ze deze uitdaging vol overgave aan en dienden ze hun "officiële" clantartans in, wat de band tussen clans en tartans in de geschiedenis versterkte.

De campagne was een groot succes en koning George was zo enthousiast over de stof dat hij een portet van zichzelf liet maken waarop hij was afgebeeld als prins van het huis Stuart, compleet met tartan-kilt, sokken, en cape. Hij gaf deze fascinatie door aan koningin Victoria, zijn nicht, die van tartan het modieuze statement maakte dat het tot op de dag van vandaag is.

V&A Dundee – in het enige designmuseum van Schotland zijn talrijke tentoonstellingen en presentaties te zien, waaronder een speciale tentoonstelling over tartan.

Lochcarron of Scotland, Scottish Borders – bezoek deze fabriek in Selkirk, waar je een ruim aanbod aan tartanontwerpen en designstoffen kunt ontdekken die voor allerlei doeleinden zijn gebruikt, van kilts tot catwalks. Blader door honderden tartanpatronen om het patroon te vinden dat perfect bij je past.

De Edinburgh Tartan Weaving Mill – stap eens binnen in de enige nog werkende commerciële weverij van Edinburgh, waar je kunt zien hoe wevers deze beroemde stof maken.

Kinloch Anderson, Edinburgh – vind kleding, accessoires, en souvenirs en snuffel door een ruim assortiment aan kleurrijke stoffen en tartanpatronen.

Harris Tweed Scotland, Buiten-Hebriden – deze beroemde stof is gemakkelijk te herkennen en komt oorspronkelijk van de Buiten-Hebriden. Tegenwoordig wordt het naar meer dan 50 landen geëxporteerd en gebruikt voor een grote verscheidenheid aan tassen, hoofddeksels en accessoires.

Auld Alliance Kiltmakers, Edinburgh – maak kennis met een kiltmaker en ontdek tijdens workshops en boeiende lezingen niet alleen de wereld van tartan, maar ook de geschiedenis van Schotland.