De Jakobitische Opstanden

Patriottische Schotten, ontevreden Britten, dappere heldendaden, tactische fouten en talloze inspirerende verhalen – de door oorlog geteisterde jaren van de 17e en 18e eeuw vormen een complex en bekend hoofdstuk uit de Schotse geschiedenis.

Wie waren de Jakobieten?

“

'Jakobiet' is Latijn voor James of Jacobus.

De Jakobieten waren van oudsher aanhangers van koning Jacobus VII, zijn zoon Jacobus Frans Eduard Stuart, en zijn kleinzoon, Karel Eduard Stuart, die ook wel bekend stond als Bonnie Prince Charlie. Hun voornaamste doel was om het huis Stuart weer op de Britse troon te krijgen, hoewel hun tactieken vaak tot onrustige en bloedige gevolgen leidden.

Tegenwoordig zijn de Jakobieten terug te vinden in grote film- en tv-producties, in literatuur en poëzie, en in onze diverse musea en kunstgalerijen. Misschien heb je al eens van de Jakobieten gehoord via de populaire tv-serie Outlander.

Wat waren de Jakobitische Opstanden?

Het Culloden Visitor Centre, Inverness

De Jakobitische Opstanden worden in verhalen en liedjes vaak geromantiseerd, maar waren in werkelijkheid een veel tragischere gebeurtenis. Ze werden gekenmerkt door bloederige en verdeeldheid zaaiende gevechten waarin vele levens verloren zijn gegaan. Tijdens de Jakobitische Opstanden vonden er veel veldslagen plaats, op locaties variërend van Killiecrankie tot Culloden. De Jakobieten slaagden er niet in de Stuarts weer op de troon te zetten, wat uiteindelijk leidde tot de tragische Slag bij Culloden, die de gemeenschappen en de infrastructuur van de Hooglanden voorgoed veranderde.

In 1745 begon prins Karel Eduard Stuart, beter bekend als Bonnie Prince Charlie, aan zijn poging om de troon te heroveren die zijn grootvader, koning Jacobus VII van Schotland en II van Engeland, in 1688 had verloren. Degenen die de in ballingschap levende Jacobus II, wiens Engelse naam James II was, bleven steunen, stonden bekend als "Jakobieten".

Wanneer vonden de Jakobitische Opstanden plaats?

Het verloop van de Jakobitische Opstanden is complex. Het begon met Jacobus VII, zoals hij in Schotland heet, of Jacobus II, zoals hij in Engeland heet, de laatste katholieke koning die over de koninkrijken Engeland, Schotland en Ierland regeerde. Jacobus VII werd door zijn protestante schoonzoon van de troon gestoten en gedwongen in ballingschap in Frankrijk te gaan.

Uitzicht over de rivier Garry, Killiecrankie

De Jakobitische Opstand van 1689-1690

Viscount Dundee, de meest fervente aanhanger van Jacobus II, verzamelde troepen en trok ten strijde tegen de regeringstroepen van de nieuwe vorst Willem III en zijn vrouw Maria II. De eerste Jakobitische Opstand brak uit, maar vond nauwelijks aanhangers.

Onder leiding van: John Graham of Claverhouse, Viscount Dundee – ook bekend als "Bonnie Dundee"
Belangrijkste veldslagen: de Slag bij Killiecrankie (1689), de Slag bij Dunkeld (1689), het bloedbad van Glencoe (1692)

Bezoek Killiecrankie

Bezoek het Glencoe Visitor Centre

De Jakobitische Opstanden van 1708, 1715 en 1719

In 1707 werden de twee koninkrijken Schotland en Engeland verenigd – tot grote ontsteltenis van de aanhangers van Jacobus II. Zijn zoon James Francis Edward Stuart, door zijn aanhangers Jacobus VIII/III genoemd, probeerde twee keer, in 1708 en 1715, de troon te veroveren, wat in 1715 leidde tot de Jakobitische Opstand onder leiding van de graaf van Mar. In 1719 vonden de Jakobieten bondgenoten in Spanje en brak er opnieuw een opstand uit onder leiding van Lord Tullibardine en de graaf van Marischal.

Geleid door: James Francis Edward Stuart – Jacobus VIII/II – ook bekend als de "Old Pretender"
Belangrijkste veldslagen: de Slag bij Sherrifmuir (1715), de Slag bij Glen Shiel (1719)

Luchtfoto van Eriskay, Buiten-Hebriden

De Jakobitische Opstand van 1745

Nadat prins Karel Eduard Stuart, de zoon van James Francis Edward Stuart, ook wel bekend als de "Young Pretender", er niet in was geslaagd de Franse regering over te halen tot een nieuwe invasie, besloot hij zijn eigen Jakobitische Opstand te financieren. Hij voer vanuit Frankrijk naar Schotland en bereikte in juli 1745 het eiland Eriskay in de Buiten-Hebriden. Van daaruit trok hij door de Hooglanden om een jakobitisch leger samen te stellen.

Geleid door: Prins Karel Eduard Stuart - Charles III - ook bekend als Bonnie Prince Charlie of "Young Pretender"
Belangrijkste veldslagen: de Slag bij Prestonpans (1745), de Slag bij Falkirk (1745), de Slag bij Culloden (1746)

Bezoek Falkirk
Bezoek Culloden

Ontdek de Jakobieten vandaag

Ontdek musea, monumenten, attracties, routes en meer, waarbij je in deze beruchte en tragische tijd in de Schotse geschiedenis duikt.

Het Slagveld van Culloden, nabij Inverness

Het eiland Eriskay – volg de Bonnie Prince Charlie Trail door de Buiten-Hebriden. Het eiland Eriskay was de eerste plek waar Bonnie Prince Charlie voet zette op Schotse bodem en waar hij zijn veldtocht begon. De eilanden zijn ook de plek waar hij aanvankelijk naartoe vluchtte na de nederlaag bij Culloden.

Het Slagveld van Culloden – ontdek bij het Slagveld van Culloden en nabijgelegen bezoekerscentrum wat er op die noodlottige dag in april 1746 precies gebeurde. Beleef de slag van toen en onderzoek archeologische vondsten van de locatie.

Culloden House – overnacht op de plek waar Bonnie Prince Charlie zijn hoofdkwartier op het slagveld vestigde. Het prachtige Culloden House, met zijn rijke geschiedenis, is tegenwoordig een luxueus landhuishotel.

Het Glenfinnan Monument, Loch Shiel

Het Glenfinnan Monument – bezoek het Glenfinnan Monument, dat op een indrukwekkende locatie aan het begin van Loch Shield in de westelijke Hooglanden staat. Ontdek in het bezoekerscentrum het verhaal van de Jakobitische Opstand van 1745 en bezoek het monument zelf. Glenfinnan is de plek waar Karel de clans die loyaal waren aan het huis Stuart bijeenbracht en het startsein gaf voor de laatste opstanden.

Het West Highland Museum – in het West Highland Museum in Fort William kun het dodenmasker, het zwaard en enkele kledingstukken van Bonnie Prince Charlie zien, waaronder zijn zijden gilet, evenals andere Jakobitische voorwerpen.

Het Museum of Island Life – op het eiland Skye, net achter het Museum of Island Life, ligt een gedenkteken aan Flora MacDonald, de sympathisant van de Jakobieten die Karel hielp om Schotland te ontvluchten na de nederlaag bij Culloden. Dit deed ze door hem te vermommen als dienstmeisje en hem per boot weg te smokkelen.

Het Perth Museum – naast de legendarische Stone of Destiny zijn in het Perth Museum ook het zwaard van Bonnie Prince Charlie een zeldzaam Jakobitisch wijnglas te zien. Het is de eerste keer dat het zwaard naar Schotland is teruggekeerd sinds het in 1739 in Perth werd gesmeed.

Andere dingen die je misschien leuk vindt

Bekijk onze laatste reistips

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang unieke bezienswaardigheden, leuke reisideeën en aanbiedingen voor bezoekers.

Op de nieuwsbrief abonneren

De Jakobitische Opstanden

Wie waren de Jakobieten?

Wat waren de Jakobitische Opstanden?

Wanneer vonden de Jakobitische Opstanden plaats?

De Jakobitische Opstand van 1689-1690

De Jakobitische Opstanden van 1708, 1715 en 1719

De Jakobitische Opstand van 1745

Ontdek de Jakobieten vandaag

Andere dingen die je misschien leuk vindt

Bekijk onze laatste reistips

Neem contact met ons op

Onze andere websites

De Jakobitische Opstanden

Wie waren de Jakobieten?

Wat waren de Jakobitische Opstanden?

Wanneer vonden de Jakobitische Opstanden plaats?

De Jakobitische Opstand van 1689-1690

De Jakobitische Opstanden van 1708, 1715 en 1719

De Jakobitische Opstand van 1745

Ontdek de Jakobieten vandaag

Deel op

Andere dingen die je misschien leuk vindt

Bekijk onze laatste reistips